Lectio XXVII – Liber Iudicum, 11
Le vœu tragique de Jephté.
Lectio XXVII – Liber Iudicum, 11
- Fuit Iephte Galaadites vir fortissimus, filius meretricis mulieris, quem genuit Galaad.
- Habuit autem Galaad uxorem, de qua suscepit filios, qui, postquam creverant, eiecerunt Iephte dicentes: “Heres in domo patris nostri esse non poteris, quia de altera matre generatus es”.
- Quos ille fugiens atque devitans habitavit in terra Tob; congregatique sunt ad eum viri inopes et exierunt (1) cum eo.
- In illis diebus pugnabant filii Ammon contra Israel.
- Quibus acriter instantibus (2), perrexerunt maiores natu de Galaad, ut tollerent in auxilium sui Iephte de terra Tob.
- Dixeruntque ad eum: “Veni et esto princeps noster, et pugnemus contra filios Ammon”.
- Quibus ille respondit: “Nonne vos estis, qui odistis me et eiecistis de domo patris mei? Et nunc venistis ad me necessitate compulsi”.
- Dixeruntque principes Galaad ad Iephte: “Ob hanc igitur causam nunc ad te venimus, ut proficiscaris nobiscum et pugnes contra filios Ammon sisque dux omnium, qui habitant in Galaad”.
- Iephte quoque dixit eis: “Si revocatis me, ut pugnem pro vobis contra filios Ammon, tradideritque eos Dominus in manus meas, ego ero princeps vester”.
- Qui responderunt ei: “Dominus, qui haec audit, ipse mediator ac testis est quod secundum verbum tuum faciemus”.
- Abiit itaque Iephte cum principibus Galaad, fecitque eum omnis populus principem sui. Locutusque est Iephte omnes sermones suos coram Domino in Maspha.
- Et misit Iephte nuntios ad regem filiorum Ammon, qui ex persona sua dicerent: “Quid mihi et tibi est, quia venisti contra me, ut invaderes terram meam?”.
- Quibus ille respondit: “Quia tulit Israel terram meam, quando ascendit de Aegypto, a finibus Arnon usque Iaboc atque Iordanem; nunc igitur cum pace redde mihi eam”.
- Rursumque Iephte nuntios misit et imperavit eis, ut dicerent regi Ammon:
- “Haec dicit Iephte: Non tulit Israel terram Moab nec terram filiorum Ammon.
- Sed, quando de Aegypto conscenderunt, ambulavit Israel per solitudinem usque ad mare Rubrum et venit in Cades;
- misitque nuntios ad regem Edom dicens: “Dimitte, ut transeam per terram tuam”. Qui noluit acquiescere precibus eius. Misit quoque et ad regem Moab, qui et ipse transitum praebere contempsit. Mansit itaque Israel in Cades
- et pertransiens desertum circuivit ex latere terram Edom et terram Moab venitque contra orientalem plagam terrae Moab et castrametatus est trans Arnon nec voluit intrare terminos Moab; Arnon quippe confinium est terrae Moab.
- Misit itaque Israel nuntios ad Sehon regem Amorraeorum, regem Hesebon, et dixit ei: “Dimitte, ut transeam per terram tuam usque ad locum meum”.
- Qui et ipse Israel verbis diffidens non dimisit eum transire per terminos suos, sed, omni populo suo congregato, egressus est contra eum in Iasa et fortiter resistebat.
- Tradiditque eum Dominus in manu Israel cum omni exercitu suo, qui percussit eum et possedit omnem terram Amorraei habitatoris regionis illius,
- universos fines eius de Arnon usque Iaboc et de solitudine usque ad Iordanem.
- Dominus ergo, Deus Israel, subvertit Amorraeum coram populo suo Israel; et tu nunc vis possidere terram eius?
- Nonne ea, quae tibi Chamos deus tuus in possessionem dat, tibi iure debentur? Quae autem Dominus Deus noster victor obtinuit, in nostram cedunt possessionem.
- Num quid melior es Balac filio Sephor rege Moab? Numquid iurgatus est contra Israel et pugnavit contra eum?
- Quando habitabat in Hesebon et viculis eius et in Aroer et villis illius et in cunctis civitatibus iuxta Arnon per trecentos annos, quare tanto tempore nihil super hac repetitione tentastis?
- Igitur non ego pecco in te, sed tu contra me male agis indicens mihi bella non iusta. Iudicet Dominus arbiter huius diei inter filios Israel et inter filios Ammon.”
- Noluitque acquiescere rex filiorum Ammon verbis Iephte, quae per nuntios mandaverat.
- Factus est ergo super Iephte spiritus Domini, et pertransiens Galaad et Manasse venit in Maspha Galaad et inde ad filios Ammon.
- Votum autem vovit Domino dicens: “Si tradideris filios Ammon in manus meas,
- quicumque primus fuerit egressus de foribus domus meae mihique occurrerit revertenti cum pace a filiis Ammon, eum holocaustum offeram Domino”.
- Transivitque Iephte ad filios Ammon, ut pugnaret contra eos; quos tradidit Dominus in manus eius.
- Percussitque eos ab Aroer usque dum venias in Mennith viginti civitates et usque ad Abelcharmim plaga magna nimis; humiliatique sunt filii Ammon a filiis Israel.
- Revertenti autem Iephte in Maspha domum suam occurrit unigenita filia cum tympanis et choris: non enim habebat alios liberos.
- Qua visa, scidit vestimenta sua et ait: “Heu, filia mi, incurvans incurvasti me! Et tu es in eis, qui me perturbant! Aperui enim os meum ad Dominum et aliud facere non potero”.
- Cui illa respondit: “Pater mi, si aperuisti os tuum ad Dominum, fac mihi, quodcumque pollicitus es, concessa tibi a Domino ultione atque victoria de hostibus tuis filiis Ammon”.
- Dixitque ad patrem: “Hoc solum mihi praesta, quod deprecor: Dimitte me, ut duobus mensibus circumeam montes et plangam virginitatem meam cum sodalibus meis”.
- Cui ille respondit: “Vade!”. Et dimisit eam duobus mensibus. Cumque abisset cum sodalibus suis, flebat virginitatem suam in montibus.
- Expletisque duobus mensibus, reversa est ad patrem suum; et fecit ei, sicut voverat, quae non cognoverat virum. Exinde mos increbuit in Israel, et consuetudo servata est,
- ut post anni circulum conveniant in unum filiae Israel et plangant filiam Iephte Galaaditae diebus quattuor.
Vocabula difficiliora
meretrix, -icis, f. — prostituée
eicio, -ere — chasser, rejeter
heres, -edis, m./f. — héritier, héritière
devito, -are — éviter, fuir
acriter, adv. — vigoureusement, avec acharnement
insto, -are — faire pression, insister
proficiscor, -i (verbe déponent) — partir, se mettre en route
revoco, -are — rappeler, faire revenir
mediator, -oris, m. — médiateur, arbitre
conscendo, -ere — monter, s'élever, partir
prex, precis, f. — prière, supplication
contemno, -ere — mépriser, refuser avec dédain
plaga, -ae, f. — région, zone
castramento, -ari (verbe déponent) — s’installer en campement
terminus, -i, m. — frontière, limite
diffido, -ere — se défier de, ne pas faire confiance à
solitudo, -inis, f. — domaine désertique, solitude
subverto, -ere — anéantir, faire tomber, renverser
iurgo, -are — quereller, provoquer une dispute
vicus, -i, m. — hameau, petit village
repetitio, -onis, f. — revendication, réclamation
pecco, -are — commettre une faute, pécher
occurro, -ere — aller à la rencontre
tympanum, -i, n. — tambourin, instrument à percussion
chorus, -i, m. — cortège chantant ou dansant
incurvo, -are — courber, abaisser
incurvo, -are — tu as courbé, tu as abaissé
perturbo, -are — troubler, bouleverser
polliceor, -eri (verbe déponent) — promettre
ultio, -onis, f. — vengeance, punition infligée
praesto, -are — accorder, exaucer
deprecor, -ari (verbe déponent) — supplier, prier instamment
circumeo, -ire — faire le tour, parcourir
plango, -ere — pleurer, se lamenter
fleo, -ere — pleurer
exinde, adv. — dès lors, à partir de ce moment-là
increbresco, -ere — se répandre, devenir courant
circulus, -i, m. — cycle, période (d’une année)
plango, -ere — pleurer, commémorer par des lamentations
Index personarum et locorum
Balac — roi de Moab (Nb 22–24)
Chamos — divinité nationale des Moabites (1 Reg 11,7)
Sephor — père de Balac (Nb 22,2)
Sehon — roi amorrite dont le royaume fut conquis par Israël (Nb 21,21–30)
Abelcharmim — localité transjordanienne non identifiée
Arnon — rivière frontière entre Moab et les Amorrites, à l’est du Jourdain
Aroer — localité située sur la rive nord de l’Arnon, citée dans les territoires occupés (Nb 21,28)
Cades — oasis du sud désertique, halte importante lors de l’Exode (Nb 13,26)
Edom — territoire au sud-est de la mer Morte, lié à Ésaü, frère de Jacob (Gn 36,1)
Hesebon — ancienne capitale de Sehon en Transjordanie, conquise par Israël (Nb 21,25–26)
Iaboc — rivière entre Arnon et le Yarmouk, frontière nord des territoires conquis
Iasa — ville où Israël affronta Sehon (Nb 21,23)
Iordanes — fleuve marquant la frontière occidentale d’Israël, entre la mer de Galilée et la mer Morte
Manasse — demi-tribu installée en Transjordanie (Nb 32,33)
Maspha — lieu de rassemblement en Galaad. Également lieu d’assemblée nationale ou religieuse (Iud 20,1 ; 1 Sam 10,17)
Mennith — localité de Transjordanie, inconnue par ailleurs
Moab — royaume établi à l’est de la mer Morte, issu de Lot (Gn 19,37)
Notae
(1) exierunt cum eo
La tradition exégétique et les principales traductions retiennent l'idée de « raids », pas forcément clairement présente dans le texte. Cf (Jg 9, 43) ; (Jg 20, 20) ; (Jg 20, 31) ; (1 S 18, 5.13)
(2) acriter instantibus
La vulgate semble s'éloigner un peu du texte original (לחם, combattre). Les traductions classiques disent
Comme les fils d'Ammon faisaient la guerre à Israël.